Bu bildiride metinlerarasılık tekniği yoluyla İhsan Oktay Anar romanlarının geleneksel anlatı türleriyle etkileşimi üzerinde durulacak, bu durumun sebep ve sonuçları tartışılacaktır. Ayrıca İhsan Oktay Anar romanları üzerinden, uzun bir gelişim süreci sonucunda doğan roman türünün günümüzde başka metinler ve başka türlerle karışma sürecine girdiği gösterilmeye çalışılacaktır.

     Günümüz Türk edebiyatının nevi şahsına münhasır isimlerinden biri olan İhsan Oktay Anar'ın şu ana kadar yayımlanmış beş anlatısı (Puslu Kıtalar Atlası-1995; Kitab-ül Hiyel-1996; Efrâsiyâb'ın Hikâyeleri-1998; Amat-2005; Suskunlar-2007) mevcuttur. Gerek dil-üslûp, gerekse kurgu özellikleriyle dikkati çeken bu eserler, özellikle konuları itibarıyla önem arzeder.

     Bu makalede İhsan Oktay Anar'ın yaradılış, Tanrı-şeytan ve şeytan-insan arasındaki ezelî çekişmeyi işleyen eserlerine konu perspektifiyle bakmaya çalıştık.

   Suskunlar(2007), İhsan Oktay Anar’ın Puslu Kıtalar Atlası ve Amat’tan sonraki üçüncü romanı. Yazarın diğer yapıtları gibi ‘sıkı bir metin’ bu da. Sıkı örgü, romanın tüm yapısında; yani anlatımında, kurgu tekniğinde ve metinlerarası ilişkilerde göze çarpıyor. O nedenle, kolay kavranabilen bir yapıt değil. İlmekler çok ve sıkı; metinde dinsel, tarihsel, tasavvufî olay ve kişilere yoğun göndermeler var. Romanı kavramak için bu ilmekleri çözmek, derin yapıdaki anlama ulaşmak gerek. Ancak bu kolay değil; çünkü Anar, romanlarını din, tarih, tasavvuf, felsefe; hatta mitoloji bilgisiyle sıkıca örüyor. Suskunlar’da da durum aşağı yukarı aynı. Kısacası, yazarın diğer romanları gibi, Suskunlar da, okurundan özel bir çaba, belli bir birikim, bilgi; hatta araştırma istiyor. O hâlde yapılması gereken açık: Bu sıkı örgüyü, çözmeye çalışmak; metinlerarası ilişkileri, dinsel, tarihsel ya da tasavvufî göndermeleri saptayarak metnin derin/metaforik yapısına inmek. Ancak başta da belirtildiği  gibi Suskunlar yalnızca öz bakımından değil, anlatım ve kurgulama tekniği bakımından da sıkı. O nedenle metni çözümleyebilmek için ilkin romanın girift olay örgüsü ve anlatım tekniği üzerinde durmakta yarar var.

   Puslu Kıtalar Atlası (1995), İhsan Oktay Anar’ın ilk romanıdır. Roman, çerçeve öykü yöntemiyle yazılmış olması, fantastik özellikleri, tarihî atmosferi, hayata ve bilmeye ilişkin felsefî temasıyla dikkati çeker. Bu makalede söz konusu roman, olay örgüsü, fantastik özellikleri, ve teması bakımından incelenmekte, ayrıca yapıtın geleneksel Doğu anlatılarıyla benzeşen yönleri saptanmaya çalışılmaktadır.